Szukaj
Nowości

Strona 1 z 5  > >>

wrz 29, 2014

Dnia 20 września 2014 roku zmarł Thomas Dzieciaszek, syn Henryka i wnuk Antoniego Dzieciaszka. Pokój Jego Pamięci.

sie 17, 2014

Dnia 15 sierpnia 2014 roku zmarł Marian Dzieciaszek, syn Kazimierza i wnuk Franciszka Dzieciaszka. Pokój Jego Pamięci.

sty 11, 2014

Dnia 10 grudnia 2013 roku zmarł Stanisław Adam Kozerawski, wnuk Heleny Kozerawskiej i prawnuk Hipolita Dzieciaszka. Pokój Jego Pamięci.

Kontakt
Administrator strony
Jerzy Dzieciaszek
Email: info@dzieciaszek.com

Jesteś tutaj: Strona główna » Historia rodziny » Dodatek

Dodatek

 

Przypadkiem odnalazłem w internecie niezwykłą publikację, podającą informacje z pierwszej ręki o interesujących nas miejscowościach, opracowaną w końcu XIX wieku. Jest to "Słownik Geograficzny Królestwa Polskiego", w XV tomach, każdy do tysiąca stron, opisujący wszystkie możliwe miejscowości w Królestwie Polskim (i nie tylko). Słownik powstawał w latach 1880 do 1900. Podaję tutaj wierną kopię informacji ze Słownika zachowując oryginalną pisownię. Opisy większych miejscowości, takich jak Częstochowa, zostały znacznie skrócone, bo w pełni zajmują wiele stron.

 

Bugaj - wieś, pow. wieluński, gm. Rudniki, par. Żytniów, ma 16 domów stanowi część wsi Cieciołów.


Cieciołów - wieś, pow. wieluński, gm. Rudniki, par. Żytniów, o 10 wiorst od Prażki, 85 wiorst od Kalisza, o 3 i pół mili od Wielunia ku południowi; wraz z wsią Bobrowa ma urzędową nazwę lit. A., lit. B. i Rządowy C. Wieś Cieciołów ma razem 56 domów, 840 mieszkańców, roli włościańskiej do 31 włók. Cieciołów lit. A. ma 1195 morgów rozległości, lit. B. zaś 1180 morgów. Na południowym krańcu wsi ku Sternalicom na Szląsku jest dwór śród parku, z sadem i ogrodem, gumna murowane, gorzelnia większa, przed 10 laty zbudowana i ciągle ulepszana, systemu Pistoryusza z kolumną, przy której otrzymują wyżej 90% okowitę, pędząc z własnych płodów; wyrabiają okowity (licząc na 80%) wiader 10,000, z których przeszło 9,000 idzie tranzytem za granicę; w ubiegłym peryodzie (1879) dla konieczności zakupienia ziemniaków wyrobiono tylko 6,500 wiader, z których wyszło za granicę 5,700. Pędzenie gorzelni uskuteczniało się przeważnie opałem drzewnym a po części torfem; teraz mają opalać węglem kamiennym. Na błoniu ku granicy są pokłady torfu. Z przeciwnego krańca wsi jest drugi przysiołek z ogrodem i gumnami. Obszaru dworskiego łącznie z Bobrową 64 i pół włók, w tem 38 żytnich 1-klasy, 10 włók pastwisk i łąk, lasu niewiele. Były zaścianek rządowy, w środku wsi, obok kuźni, jest działkiem donacyjnym o 8 i pół włókach. W roku 1827 Cieciołów miał 46 domów, 488 mieszkańców.


Częstochowa - miasto powiatowe guberni piotrkowskiej, na lewym brzegu Warty, śród rozległej płaszczyzny, otoczonej wzgórzami, z których najwynioślejsze nosi starodawne miano Jasnej góry (t. j. widzialnej zdaleka), Cz. odległa od Warszawy 216 wiorst, od Piotrkowa 80 wiorst, od Sosnowca 82 wiorst po linii drogi żelaznej war. wied., od granicy pruskiej w linii prostej 20 wiorst. Posiada 3 kościoły katolickie, cerkiew prawosławną św. Cyryla i Metodego, synagogę, 18147 mieszkańców (r. 1880). W Częstochowie znajduje się 5 szkół elementarnych, dwie pensye wyższe żeńskie i progimnazyum rządowe męzkie. R. 1877 dochód miasta wynosił 49,375 rs.

Przemysł fabryczny i rękodzielniczy w Częstochowie reprezentują następujące fabryki i zakłady przemysłowe: Fabryka papieru do pisania, robotników 169; młyn amerykański, robot. 32; fabryka obić papierowych i papierów kolorowych, robot. 25; fabryka guzików i łyżek, robot. 74; fabryka fortepianów, robot. 4; fabryka harmonijek, robot. 25; fabryka cykoryi, robot. 7; fabryka świec i mydła, robot. 4; dwie fabr. zapałek, robot. 34; fabryka perkalików, robot. 13; pięć fabryk ram, robot. 89; zakład litograficzny, robot. 35; drukarnia, robot. 26; dwa zakłady fotograficzne, robot. 5; dwie farbiernie, robot. 5; garbarnia, robot. 13; trzy piece do wypalania wapna, robot. 60; trzy cegielnie, robot. 15; dwie piwowarnie, robot. 15 i fabryka mebli giętych, robot. 120. Służbę zdrowia w Częstochowie reprezentuje lekarzy pięciu, trzy apteki i szpital miejski pod nazwą Najśw. M. P. W Częstochowie mieszczą się następujące władze: urząd nacz. pow., magistrat, kasa okręgowa, oddział Banku polskiego, zarząd akcyzy okr. IV gub. kaliskiej, okrąg celny kaliski, zarząd brygady straży granicznej, zarząd żandarmeryj na powiat częstochowski i będziński, zjazd sędziów pokoju, sąd pokoju, dwu sędziów śledczych, inspekcya dr. żel. w. w. od Cz. do Sosnowca i Granicy, stacya II kl. kolei żelaznej, urząd pocztowy i stacya telegraficzna; magazyn kI. III dla zaopatrywania wojska w żywność. Parafia Cz. liczyła 1782 r. 6000 wiernych, dziś 15500 (r. 1880). Uposażenie jej stanowiła wieś Biała, pola i łąki pod Cz., oraz prawo propinacyi w Cz. Miasto prócz wielu domów zajezdnych posiada kilka porządniejszych hotelów i dla ułatwienia komunikacyi około trzydziestu dorożek. Do miejsc dla rozrywki publicznej służących należą: park na Częstochówce, kilka ogrodów publicznych w mieście położonych, resursa miejska i teatrzyk murowany na 600 osób, w którym wygodny pobyt znajdują, przyjeżdżające do Cz. towarzystwa prowincyonalne artystów dramatycznych.

Ludność Częstochowy, po połączeniu obu miast Starej i Nowej Cz. w r. 1826, w ciągłym jest wzroście. W r. 1827 było tu 629 domów, 5060 mieszkańców; w roku 1832 liczono w ogóle 6,342 mieszkańców, w roku 1860 723 domów (297 mur.), 9343 mieszkańców, pomiędzy którymi Polaków 8,990, Rossyan 4, Litwinów 7, Niemców 21; podług wyznań religijnych: rzymsko-katolickiego 5,619; prawosławnych 9, ewangelików 34, starozakonnych 2972. Podług zatrudnień: 78 księży katolickich, 30 urzędników, 13 nauczycieli szkół prywatnych, rolników 463, kramarzy 250, kupców 20, malarzy 56, introligatorów 21, złotników 18, piekarzy 20, krawców 44, szewców 44 i t. d. Od roku 1828 wszystkie rzemiosła tutaj wzrosły, a wiele nawet nowych przybyło, skutkiem zwiększenia się ludności, mianowicie przez przeprowadzenie drogi żelaznej przez miasto.

W roku 1826, kiedy Nowa Częstochowa ze Starą w jedno miasto połączone zostały, rząd królestwa, dla podniesienia przemysłu, sprowadził z zagranicy różnych fabrykantów, którzy tutaj w liczbie 1,005 os6b osiedli; ale gdy po roku 1831, nie mając najmniejszego pokupu na swoje :wyroby, zupełnie podupadli, wynieśli się w roku 1837 prawie wszyscy do różnych miast królestwa. Najokazalszą jest ulica Panny Maryi, łącząca Starą Częstochowę z Nową wiorstę jednę i pół długości mająca, środkiem której prowadzi alea, wysadzana kasztanami i akacyami; przy niej najwspanialsze gmachy się wznoszą. Jarmarków odbywa się rocznie 6: targi tygodniowe co wtorek. Handel w Nowej Częstochowie kwitnie głównie obrazami i innemi wyrobami pamiątkowemi i galanteryjnemi w czasie odpustów, których tu jest głównych 6 w roku. Pod względem oświaty, której, zwłaszcza też ludowej, Częstochowa mogłaby być ważnem ogniskiem, niewiele się tu robi. Przedruki dawnych książek modlitewnych i broszur opisujących cuda głównie prosperują. Księgarz Kohn wydaje ludowy kalendarz. Warto też zaznaczyć, że inżenier Lewicki ma prywatne obserwatoryum astronomiczne.


Częstochowa - dodatek z 1900 roku. Na obszarze miejskim i we wsiach przyległych powstało w ostatnich czasach kilkanaście znacznych fabryk a ludność miasta z przedmieściami dochodzi do 50.000. Do mieszczan należy dziś 3580 morgów ziemi (1800 m. ornej). W r. 1900 15 sierpnia w czasie odpustu spłonęła drewniana wielka wieża na kościele klasztornym. Częstochowski powiat w r. 1890 miał 133,930 mieszkańców, z tego 106,898 we wsiach i osadach miejskich i 27,032 w mieście Częstochowie, wtem 123,411 stałej ludności i 10,519 niestałej (6,224 w Częstochowie) . Śród zapisanych do ksiąg stałej ludności (z nieobecnemi) w ilości 133,967 było 338 prawosławnych (255 w Częst.), 1254 protestantów (230 w Częst.) i 16,149 żydów (7,970 w Częst.).


Panki - wieś i folwark nad rz. Kostrzewską Wodą al. Pankówką, pow. częstochowski, gm. Pan ki, par. Truskolasy, odIegłość 22 wiorst na płn. wsch. od Częstochowy, przy drodze z Częstochowy do Olesina na Szlązku, posiada dom modlitwy ew., urząd gminny. szkołę początkową i wielki piec do wytapiania rudy żelaznej, który wydal w 1875 r. 38,345 pudów surowca. Wieś ma 116 domów., 945 mieszkańców i 1001 morgów ziemi; osada Panki 5 domów., 28 mieszkańców, 45 morgów.; folwark 2 domy, 18 mieszkańców, 245 morgów. W 1827 r. było tu 73 domy., 583 mieszkańców. Są tu pokłady rudy żelaznej śród warstw gliny szarej, formacyi jurajskiej.

Za czasów Długosza, istniała tu kuźnica zwana Herboldowską (Herboldi). Należała ona do dóbr królewskich, miała swe grunta i zamiast dziesięciny dawała po groszu z domu dla klasztoru w Kłobucku. Opłatę tę zwie Długosz (Lib. Ben., III, 171) stołowe. W sprzeczności (co do nazwy) z tem stoi wersya, według której Władysław, ks. opolski i wieluński, udzielił rudnikowi Panko w 1304 r. przywilej na założenie kuźnicy pod Krzepicami, na obszarze należącym do grodu krzepickiego. Według regestrów poborowych z 1581 r. kuźnica Panek miała 3 koła wodne, 12 robotników i był tu półłanek kmiecy. Folwark i wieś powstały tu później, zapewne dopiero w XVIII w.

Przy zakładzie wielkiego pieca w Pankach, nad kanałem odprowadzającym wodę z pod koła wodnego, postawiono piramidę z żelaza lanego, przeszło 10 łokci wysoką, z następującemi napisami: na stronie pierwszej: Powiększenie Górnictwa i Fabryk w Kraju oraz Handlu i Rolnictwa. Na drugiej: Niech kwitnie Polska! a Królowi nieśmiertelna Sława. Na trzeciej: Pokój Narodom, Błogosławieństwo Potomności. Na czwartej: Glueckauf. MDCCCXVII. P. gmina należy do sądu gm. okr. II w Truskolasach, st. p. os. Krzepice. Ma 10,185 morgów obszaru, 5125 mieszkańców, w tej liczbie 4863 katolików, 8 ewangelików, 401 izraelitów.


Parzymiechy - wieś, folwark i dobra, pow. częstochowski, gm. Lipie, par. Parzymiechy. Leżą przy drodze z Działoszyna do Krzepic, odległość 30 wiorst od Częstochowy, posiadają kościół parafialny murowany, szkołę początkową ogólną, pokłady kamienia wapiennego i torfu, gorzelnią, tartak parowy z  produkcyą roczną na 7500 rs (rubel srebrem), młyn, cegielnią, piec wapienny, fabrykę dren. Wieś ma 6 domów, 31 mieszkańców, 21 morgów ziemi; osiedle 2 domy, 15 mieszkańców, 10 morgów; proboszcz 2 domy, 3 mieszkańców, 7 morgów; folwark 22 domy, 120 mieszkańców, 4110 morgów, w tem 910 morgów ornej.

W 1827 roku było 90 domów, 699 mieszkańców. Według Lib. Ben. Łask. (II, 114 i 115) była to wieś na prawie niemieckim osadzona. Istniał tu folwark szlachecki, dający dziesięcinę plebanowi, toż samo i łany sołtysie, kmiecie zaś dawali dziesięcinę na stół arcybiskupi. Z pięciu karczem brał pleban meszne po 5 gr. i po ćwierci owsa i żyta. Kościół z kamienia wapiennego istniał tu już z dawna. W opisie kościoła podano spis ksiąg a mianowicie: dwa mszały pergaminowe pisane, trzeci gnieźnieński drukowany, biblia drukowana, cztery tomy kazań pisanych i trzy innego znowu zbioru nauk, historya lombardzka (lombardica), sermones discipuli, duo vitaci scripta.

Według ksiąg pobor. pow. wieluńskiego, z roku 1553, Parzymiechy były własnością Krzysztofa Kobylańskiego, miały 35 osadników i 7 łanów kmiecych. Młyn stał pustkami (Pawiński Wielkop., II, 298). Parzymiechy należały później do Ponińskich, następnie do Walewskich, a od 1863 roku przeszły w ręce niemieckie. Właściciel poprzedni, Karol Walewski, zaprowadził tu wzorowe postępowe gospodarstwo, którego opis pomieściły "Roczniki gospodarstw krajowych" z 1842 roku. Kościół tutejszy w XVI wieku przeszedł w ręce protestantów i dopiero w 1660 roku został wrócony katolikom. W początkach XVI wieku do parafii Parzymiechy wcielono parafią Jaworzno jako filią. Obecnie parafia Parzymiechy w dekanacie częstochowskim ma 3250 dusz.

Dobra Parzymieskie składały się w 1878 roku z folwarków Parzymiechy, Gętkowizna, Zimnawoda Nowa i Stara, nomenklatury: Stara Piła, Nowa Piła i Grabarze, wsi Parzymiechy. Rozległość dominialna morgów 5278. Folwark Parzymiechy gruntów ornych i ogrodów morgów 1070, łąk morgów 270, pastwisk morgów 8, lasu morgów 2718, nieużytków morgów 119, razem morgów 4184; folwark Gętkowizna gruntów ornych i ogrodów morgów 340, łąk morgów 149, pastwisk morgów 2, nieużytków morgów 12, razem morgów 503; folwark Nowa Zimnawoda gruntów ornych i ogrodów morgów 377, łąk morgów 10, nieużytków morgów 9, razem morgów 396; folwark Zimnawoda Stara gruntów ornych i ogrodów morgów 188, łąk morgów 2, nieużytków morgów 4, razem morgów 194; budynków dominialnych murowanych 11, z drzewa 59; płodozmian 6, 7, 9 i 10 polowy; las urządzony w kolei 80-letniej. Wieś Parzymiechy osada 126 z gruntami 920 morgów.


Stawki - wieś włościańska, pow. częstochowski, gm. Lipie, par. Parzymiechy, ma 3 domy, 47 mieszkańców, 20 morgów.


Zimna Woda - Stara i Nowa folwark, pow. częstochowski, gm. Lipie, par. Danków. Zimna Woda Stara ma 1 dom, 3 mieszkańców, 140 morgów. Zimna Woda Nowa 2 domy, 22 mieszkańców, 400 morgów.


Zimna Woda - kolonia i osada leśna, pow. częstochowski, gm. Lipie, par. Parzymiechy, ma 26 domów, 304 mieszkańców, 307 morgów włościańskich i 12 morgów dworskich.


Złochowice - kolonia, pow. częstochowski, gm. Opatów, par. Kłobucko, odległa 20 wiorst na płn. od Częstochowy, przy szosie do Wielunia, ma szkołę początkową, 105 domów, 658 mieszkańców, 2399 morgów obszaru (1480 morgów roli); os. karcz. ma 1 dom, 3 mieszkańców, 4 morgi dwór. W r. 1827 było 75 domów, 442 mieszkańców. Złochowice wchodziły w skład dóbr Iwanowice. Według lustracyi z r. 1660 wchodziły w skład starostwa krzepickiego.